Een onderzoeksprogramma voor de Green Deal Voedselbossen

Het veronderstelde potentieel aan maatschappelijke en economische waarden van voedselbossen vraagt om een degelijke wetenschappelijke onderbouwing. Bestaande en nieuwe kennis kan dan blijven dienen als basis voor een verantwoorde ontwikkeling van voedselbossen op verschillende schaalniveaus en in verschillende situaties. Hiervoor hebben we vanuit de Green Deal Voedselbossen een onderzoeksprogramma opgesteld. Inzet van dit programma is om bestaande onderzoeksresultaten beschikbaar te maken, matches te maken ten behoeve van het beantwoorden van praktijk vragen en onderzoek te starten om langjarig, gestandaardiseerde resultaten te verkrijgen.

3 hoofdthema’s waar de green deal onderzoeken zich voor inzet:

  • Verduurzamen van het landgebruik en de voedselproductie
  • Versterken van de biodiversiteit
  • In beeld brengen van het sociaal-economisch perspectief

In de praktijk doen we dit door:

  • Inventariseren praktijkervaring en wetenschappelijke kennis (uit binnen- en buitenland) en deze toegankelijk maker voor eenieder (Webportaal)
  • Monitoren van ecologische, economische en sociale indicatoren door o.m. het opzetten en uitrollen van het Nationaal Monitoringsprogramma Voedselbossen.
  • Makelen; incidenteel kortlopende praktijkvragen matchen met (student)onderzoekers
  • Identificeren van kennisleemten in praktijk & wetenschap en stimuleren/aanjagen en mee opzetten van onderzoeksaanvragen om deze kennisleemten te dichten
  • Onderwijs; curricula ontwikkeling (MBO, HBO, WO)

Contact

Jeroen Kruit

Jeroen Kruit
Wageningen Environmental Research

Roos Nijpels

Roos Nijpels
Both ENDS

Opgezet door de Green Deal Voedselbossen:

https://greendealvoedselbossen.nl/nationaal-monitoringsprogramma-voedselbossen/

Nationaal Monitoringsprogramma Voedselbossen

  • Het Nationale Monitorings Programma Voedselbossen gaat over het langjarig gestandaardiseerd monitoren aan voedselbossen die volgens de definitie van de Green Deal Voedselbossen werken. Insteek is om een langdurige (minimaal 5 jaar) monitoring op te zetten om tot een diepgaande datacollectie te komen. Het programma richt zich op ecologische indicatoren (biodiversiteit boven en ondergronds), klimaat (koolstof opslag), sociale indicatoren (bezoekers, vrijwilligers, betaalde banen, gezondheid) en economische indicatoren (input van uren en geld en output van verwaarde productie en nevenactiviteiten). De methode voor de plotkeuze van de opname omhelst een willekeurige selectie en is ontleend aan het vakgebied van de Ecologie. Er wordt samengewerkt met het NIOO, de WUR en de UU (en op termijn e.v.t. anderen) voor de afstemming onderzoek/indicatoren t.g.v. wetenschappelijke basis.
  • De bodemdata worden door het laboratorium Eurofins geanalyseerd. De monitoring van biodiversiteit en CO2 vastlegging wordt door studenten uitgevoerd, waarbij de voedselboseigenaren uitleg krijgen over de methode om dit zelf te kunnen herhalen of om er vrijwilligers/studenten voor in te zetten. De survey voor economische en sociale indicatoren wordt ingevuld door de voedselbos ondernemers/ vrijwilligers zelf en kan aangevuld worden met studentonderzoeken.
  • Er wordt gebruikt gemaakt van bestaande tools voor data-collectie en aggregatie en een passend visualisatie platform, die voor alle data-collectie en visualisatie doeleinden van het NMPV breed ingezet kunnen worden. De eerste survey focust zich op het verzamelen van economische en sociale indicatoren. Het data visualisatie platform zal worden ingezet om reeds verzamelde bodem data daaraan te linken.

Contact: Bastiaan Rooduijn, info@natvise.com

Lees meer

Onderzoeken waar de Green Deal bij betrokken is:

Bodemvorming onder de Voedselbosbouw’ is een publiek private samenwerking (PPS) project in het kader van het topsectoren beleid. In dit project werken onderzoeksinstituten (WENR, NIOO), hogescholen (HAS Den Bosch, AERES hogeschool Dronten), waterschappen (Aa en Maas, de Dommel), Regio Noord-Oost Brabant, Groen Ontwikkelfond Brabant, Provincie Flevoland en Stichting Voedselbosbouw Nederland samen aan onderbouwing van de beloften van voedselbossen. Inzet van dit 4-jarige project is fundamenteel wetenschappelijke verdieping. Een promovendus zal verdiepend onderzoek vormgeven en uitvoeren naar de bodemontwikkeling bij twee voedselbos casus (Schijndel en Eemvallei). Naast bodemontwikkeling is er ook hier expliciet aandacht voor biodiversiteit boven- en ondergronds, klimaat en verdienvermogen. Kern van de uitvoering ligt bij wetenschappers en studenten van universiteiten en hogescholen.

Contact: Jeroen Kruit, jeroen.kruit@wur.nl

https://www.voedseluithetbos.nl

Meet je voedselbosoogst is een samenwerkingsverband van WENR, communicatiebureau de Lynx, The Plant, Landgoed Welna en maatschap Ketelbroek. Inzet is het ontwikkelen van zeer laagdrempelig en gratis toegankelijke (online)meetinstrumenten voor voedselbossen. Iedere voedselboseigenaar kan hiermee binding van CO2, bodemgezondheid, biodiversiteit en economische ontwikkeling meten en vastleggen. De meettool wordt zo laagdrempelig mogelijk vormgegeven zodat zoveel mogelijk mensen kunnen meedoen.

Het project beslaat een jaar en ontwikkelt in die periode zowel de test/meetmethode als de invoertool. De ambitie is een fundament te leggen voor een lang lopend citizens science onderzoek. Naast voedselbossen volgens de Green Deal definitie is de tool ook open voor gebruik door anderen.

De tool wordt gelanceerd tijdens een voor iedereen gratis toegankelijk webinar op 29 oktober 2020 om 15h. Sprekers zijn Wouter van Eck (Ketelbroek), Jeroen Schutt (WENR) en Marieke Karssen (The Plant). Meld je aan op https://voedseluithetbos.nl

Contact: Marieke Karssen, marieke@theplant.nl

Lees meer
https://www.voedseluithetbos.nl

Wetenschappelijke Bodemvorming onder de Voedselbosbouw.
Hoewel de praktijkervaringen veelbelovend zijn, is er weinig wetenschappelijk onderzoek verricht naar de impact die voedselbossen kunnen hebben in gematigde klimaatzones. Bijdragen aan wetenschappelijke kennisontwikkeling is daarom een belangrijk doel van het onderzoeksproject Wetenschappelijke Bodemvorming onder de Voedselbosbouw dat op donderdag 15 oktober zijn officiële kick-off beleefde. Het project wordt uitgevoerd en ondersteund door tien consortiumpartners als onderdeel van het beleid voor de topsectoren Agri en Food en Tuinbouw en Uitgangsmaterialen. De onderzoekers hebben er zin in: “We gaan dit najaar de eerste bodemmonsters nemen voor een nulmeting in Eemvallei Zuid, het voedselbos in Almere Oosterwold.”

Lees verder

Publicaties

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Voedselbossen van belang voor biodiversiteit

J.Breidenbach, E.Dijkgraaf, B.Rooduijn, R.Nijpels-Cieremans, A.Strijkstra |  De Levende Natuur | mei 2017

Onderzoek naar natuurwaarden toont verrassend positief resultaat voor voedselbos Ketelbroek.

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Bodemactiviteit en landgebruik. De bodem van Voedselbos Ketelbroek in vergelijking met een akker en een natuurgebied.

Baas, W. R. | Thesis Hoge School Van Hall Larenstein, Velp | 2018

De bodem van Voedselbos Ketelbroek in vergelijking met een akker en een natuurgebied.

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Design and performance evaluation of a 1ha productive food forest model

Boulestreau, Y., van Eck, W. | Stageverslag Wageningen Universiteit. | 2016

 

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Voedselbosbouw in het Deltalandschap. Een interdisciplinaire, ruimtelijke analyse voor de ontwikkeling van voedselbossen op het agrarisch areaal van Zuid-Holland

Eijk van, J. | BSc Thesis Wageningen Universiteit| 2019

Nauwkeurig uitgevoerde studie met als resultaten een universele methodiek voor het bepalen van de geschiktheid van landbouwpercelen voor voedselbosbouw door middel van GIS technologie, op basis van ecologische, economische, culturele en juridisch-planmatige criteria. En vervolgens als case study een kansenkaart voor voedselbossen in Zuid-Holland, tevens onderdeel van het grotere onderzoek van Paul De Graaf: Voedselbosbouw in het Deltalandschap (hier te downloaden).

 

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Indicators for Monitoring Food Forests

Elvers, A. | BSc Thesis Wageningen Universiteit| 2019

Dit onderzoek (stage) betreft een uitgebreide verkenning naar indicatoren ten behoeve van het monitoren van ecologische, sociale en economische diensten geleverd door voedselbossen. Er wordt een basisset aan indicatoren voorgesteld die met heel beperkte middelen zijn te monitoren. Er wordt geïllustreerd hoe deze set op aspecten (wetenschappelijk) kan worden verdiept. Dit onderzoek biedt een fraai overzicht van de stand van zaken met betrekking tot monitoring wensen en beginnende monitoringpraktijken rond voedselbossen.

 

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Waarden van belanghebbenden omtrent voedselbossen

Engelenhoven, T., Kourgiotou, T., Sánchez, M., Spencer, C., Verhoeff, R., Vink, S. | ACT-team 2197, Wageningen University | 2018

In deze studie is een eerste aanzet gedaan voor grip op communiceren met anderen die hele andere waarden paradigma’s hanteren. Dit kan heel relevant zijn voor voedselbossen die voor hun ontwikkeling hun ‘omgeving’ nodig hebben. Onder ‘omgeving’ kun je dan bijvoorbeeld verstaan beleidsmakers die kunnen helpen dingen mogelijk te maken of aanpalende grondeigenaren die moeite hebben met wat er in het voedselbos gebeurt.

 

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Voedselbos Ketelbroek: een zegen in de drup? Waterbalans van voedselbos Ketelbroek

L.Siepel, D.Velthuis, W.Zondergeld, W.Schimmel | Van Hall Larenstein Velp | juli 2018

Een ‘watertoets’ voor Waterschap Limburg geeft een indicatie van het belang van voedselbossen voor een betere waterhuishouding.

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

Dutch Food Forest: a low-cost monitoring design

studenten van Wageningen University | EcoVredeGaard & Wageningen Environmental Research| maart 2018

In dit onderzoek is een methodologie ontwikkeld om de waarden van ecosysteemdiensten van voedselbossen te monitoren. Meet methodes worden besproken voor biodiversiteit, koolstof vastleggen, bodem ontwikkeling en waterkwaliteit. Klik op de titel om het onderzoek te lezen.